slide 1

                            

 

 

                                                                                                                                                                   WelkomOpDeWebsite 

 

                                                                                                                          

                                                                                                                                                                                            

 

 

               

                                                                  

 

slide 2

 

 

EenKoepelVoorOrganisaties

                                                                                 

 

                                                                                                                                                                                                              
 

 

                                

     

                      

                                                                                                                                    
 

slide 3

 

 

 

 

 

blauwenkerken              

 

 

 

               

slide 4

 

 

 

 

 

                                                                                                                      GebedsbijlageIntercomSAmen

 

 

   

 

 

 

      

                                                                                           

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

slide 5

 

 

deelvandeontmoetingsdagenRoos

De Klokkenluider van Wittenberg

InterCom170706 Klokkenluider03Klokkenluiders zijn mensen die een wantoestand aanklagen, ook al lopen ze daardoor misschien een groot gevaar. Het is een verschijnsel dat we de laatste jaren goed hebben leren kennen. De bekendste is waarschijnlijk Julien Assenge, de stichter van Wikileaks, die een aantal onthullingen deed die de Verenigde Staten in verlegenheid brachten. Om niet gevangen genomen te worden, vluchtte hij de Ecuadoriaanse ambassade binnen, het begin van een jarenlang verblijf. Zo zijn er nog een aantal mensen die het afgelopen decennium het nieuws haalden. Maar nieuw is het verschijnsel niet. In het stripboek ‘de Klokkenluider van Wittenberg’ wordt de Duitse monnik Maarten Luther ook beschreven als een klokkenluider. Hij verzette zich tegen de schaamteloze aflatenhandel in de kerk en werd uiteindelijk het boegbeeld van wat we nu de Reformatie noemen. Vijfhonderd jaar na zijn protest werd hij nu de held van een stripverhaal.

Het begon allemaal vrij klein: Raymond Hausoul, Veerle Biesbrouck en Michael Verpeut kwamen samen tot de conclusie dat er aan evangelische zijde vrijwel niets aan stripverhalen bestond. Bij de katholieken was dat heel anders: strips over pausen, heiligen en uiteraard over het leven en de verschijningen van Maria. De eerste gezamenlijke stappen van het drietal waren een paar ‘1-pagina-strips’ die in verschillende tijdschriften gepubliceerd werden. Daaruit groeide het idee om het eens ‘groots’ aan te pakken. Het feit dat de viering van 500 jaar Reformatie er aan kwam, was de perfecte uitdaging. Er werd een uitgever gevonden (Boekencentrum) en Prof. Dr. Mirjam van Veen van de Vrije Universiteit Amsterdam – hoogleraar kerkgeschiedenis met de zestiende eeuw als specialisatie - was bereid om het historische aspect nauwlettend te volgen. Op die manier begon een project dat ruim vier jaar zou duren en uiteindelijk zou leiden tot een volwaardig stripalbum over het leven van Maarten Luther.InterCom170706 Klokkenluider01

Waarom kozen jullie eigenlijk voor een stripverhaal?
Raymond: “Boeken worden tegenwoordig niet meer zo goed gelezen, maar stripverhalen doen het nog altijd goed. Ook kinderen van de lagere school lezen ze graag”.

Is deze strip dan vooral voor het onderwijs bedoeld?
Raymond: “De strip is niet alleen voor de scholen, maar die jongeren vormen wel onze eerste doelgroep. We willen graag dat het verhaal van de Reformatie weerklinkt, zonder dat die uit dorre boeken naar boven moet komen, of uit allerlei tijdstabellen. De mensen mogen uit de plaatjes ontdekken dat Luther helemaal niet zover van hen afstaat”.

Maar waarom een geschiedenis van 500 jaar geleden?
Veerle: “De mensen willen zeker wel iets weten over hun eigen geschiedenis. Dit verhaal gaat een hele tijd terug, nog voordat de evangelische beweging bestond. Als jongere krijg je daar ook in de lessen op school wel iets over te horen, maar dat is dan niet vanuit een christelijk standpunt. Je krijgt niet meer dan wat losse feiten. In deze strip leer je Luther als persoon kennen, en kom je niet alleen maar te weten welke opstanden er waren en hoeveel doden er vielen en hoeveel beelden er vernietigd werden. Uiteindelijk zijn mensen voor een groot deel nog hetzelfde. Luther was zoals wij: we komen iets tegen en we doen er iets mee en dan gebeurt er van alles. Het gaat allemaal over gewone mensen”.

InterCom170706 Klokkenluider05Raymond schreef het scenario voor het stripverhaal. Daarvoor moest hij in de eerste plaats het leven van Luther goed kennen, maar ook vertrouwd geraken met het leven van de schooljeugd van tegenwoordig. Een kwestie van nadenken en inleven. “Ik ben begonnen met het vertalen van het verhaal voor de jongeren van vandaag. Natuurlijk, ik heb niet zoals Luther onder een schuilnaam opgesloten gezeten in een burcht…. Gaandeweg, als het scenario meer vorm begon te krijgen, kwamen de details aan bod en werden er ook grapjes in het verhaal gestoken. Er was ook de interactie met de andere twee die voor de vormgeving zorgden. Je beïnvloedt elkaar toch zeker wel”.
Veerle: “Ik herinner me wel mailtjes van Raymond dat ik ergens een vlaggetje verkeerd had ingekleurd. Ook al was dat maar een klein vlaggetje in een klein hoekje …” Raymond: “Voor ons zijn dat maar details, maar het geheel moet wel correct zijn”.
Raymond: “Een scenario is niet alleen een kwestie van een tekst schrijven, maar het gaat ook om de pagina-opbouw: wat moet er op welke pagina komen. Michaël doet daar dan verder mee wat hem het beste lijkt”.
Een strip maken over een verhaal van 500 jaar geleden: het ligt niet zo voor de hand. De wereld zag er toen wel een beetje anders uit. Michaël Verpeut, die de ideeën van Raymond in tekeningen omzette, heeft natuurlijk heel wat afbeeldingen uit die tijd bekeken. Omdat Luther al vrij snel een bekend figuur was, werd hij regelmatig afgebeeld. Maar hij is natuurlijk niet de enige personage in de strip. En Wittenberg zag er een half millenium geleden ook anders uit. Michaël: “Je moet enorm oppassen. We hebben natuurlijk wel afbeeldingen van huizen uit de renaissance – de tijd waarin Luther leefde – maar die werden toen pas gebouwd. De meeste huizen zullen nog typisch Middeleeuws geweest zijn. Het zijn allemaal details waar je rekening mee moet houden. Denk eens aan het volgende: Luther was aanvankelijk een monnik maar wanneer heeft hij precies zijn monnikspij achter zich gelaten? Zoiets moet ook kloppen in de strip. We hebben daarom ook uitgebreid contact gehad met het Luthermuseum in Wittenberg. Maar toen ik er aan begon, was dat wel met een zekere spanning”. Het maken van een strip is in de eerste plaats een kwestie van hard werken: schetsen, voorstudies maken, tekenwerk, vooral veel uitgommen, inscannen, doorsturen, verbeteren …

Confrontatie
Veerle groeide op in een christelijk gezin en was op school – zoals gebruikelijk in Vlaanderen – een van de weinige evangelische christenen temidden van een sterk Rooms-katholieke omgeving. Ze liet zich daar niet door intimideren en maakte al van jongs af aan duidelijk waar ze voor stond: “Ik ging zeker de discussie aan en ik vond het niet erg als ik als enige bepaalde standpunten vurig verdedigde. Op die leeftijd zaten er waarschijnlijk nog wel wat fouten in mijn theologie, maar ik kon er niet tegen wanneer anderen dwaze dingen vertelden die ze niet onderbouwden. Ze hadden geen gelijk en dat kon ik niet hebben. Je ziet dat ook bij Luther: hij  botste met de kerk en dan werd hij voor ketter uitgemaakt”.

Was Luther echt de man van de confrontatie?
Raymond: “Ik vraag me af of Luther wel een man van de confrontatie was. Hij formuleerde inderdaad de 95 stellingen tegen de aflaat, maar dat was wel in het Latijn, zodat de gewone man het niet kon lezen. Hij wilde vooral een theologisch debat en hij wilde zeker geen deformatie. Hij wilde een hervorming, een verandering, een nieuwe beweging, niet noodzakelijk een nieuwe kerk. Hij was vooral een klokkenluider, die wees op de zaken die verkeerd liepen. Maarten Luther is ook niet zelf uit de kerk gestapt, hij is er uit gezet. Hij wilde een transformatie, een verandering van de harten van de mensen. Dat is ook wat we met onze strip willen bereiken. We zoeken ook naar de identiteit van de kerk en we willen tonen dat de kerk altijd in beweging is. We staan steeds voor de uitdaging: wat we geleerd hebben, klopt dat wel? Staat het wel in Gods Woord, want dat is uiteindelijk onze norm: het ‘Sola Scriptura’-principe van de Reformatie”.

Zijn de conflicten tussen de godsdiensten intussen niet achterhaald. Vandaag de dag probeert men toch heel wat meer te dialogeren?
Michaël: “Ik denk dat we tegenwoordig heel wat “interlevensbeschouwelijker” zijn geworden. Maar ik kan niet in de toekomst kijken. Alles heeft zijn grenzen en de confrontatie is soms onvermijdelijk. We hebben uiteindelijk allemaal ons eigen verhaal en onze eigen interpretatie. Mensen zeggen altijd dat je ‘open minded’ moet zijn, maar ik houd meer van de term ‘open hearted’. Anders komt er toch geen echt gesprek op gang”.
Veerle: “Op zich is het zeker niet slecht als er meer contact komt tussen de kerken. Ze zullen onderling heel wat minder gaan strijden, misschien vechten ze beter samen tegen de ideeën van de wereld”. 

Raymond: “Ik zie in Luther ook een oprechte wetenschapper, een professor Nieuwe Testament, die heel graag het Woord van God bij de mensen wilden brengen. Daarom maakte hij ook een Bijbelvertaling, die meeging met het volk. Hij wilde een vertaling die de mensen aansprak, zonder dat het echt een ‘volksbijbel’ moest worden. Dat was een heel uitdaging, en daar herkennen we ons wel in als het gaat over deze strip. En wij willen ook Gods Woord dicht bij de mensen brengen. Als dit een strip kan zijn die mensen verandert, niet reformeert maar transformeert, zodat ze meer gaan lijken op wat Gods Woord verlangt, dan hebben we veel bereikt”.

Het maken van een stripverhaal is ingrijpender dan je zou denken. En tegelijk ook heel leerzaam. Aan de ene kant wordt Luther als persoon heel ‘levend’. Gelukkig was de kerkhervormer heel open over veel zaken, heel direct, en hield hij van humor. Over het persoonlijke leven van Calvijn, een andere kerkhervormer, is veel minder bekend. 

Meer ‘Luthers’ dan we denken …
Nu zou je het niet echt meer zeggen, maar Vlaanderen heeft een aantal decennia open gestaan voor de hervorming. De eerste martelaren die voor de zaak van de hervorming stierven, waren monniken uit Antwerpen die in Brussel op de brandstapel gezet werden. De opstanden van de geuzenhoek en de druk bijgewoonde hagenpreken: het speelde zich allemaal in Vlaanderen af. En, als minder goed voorbeeld, de beeldenstorm ontstond in het Noorden van Frankrijk en waaide snel over naar West-Vlaanderen. Als de Spaanse bezetters de Reformatie niet gewelddadig in bloed hadden gesmoord, was België wellicht veel meer Protestants geweest dan nu het geval is. De situatie in Vlaanderen lijkt uiteindelijk meer op het Duitsland van toen dan we vaak denken. Het Calvinisme schoot vooral wortel in wat we tegenwoordig ‘Nederland boven de rivieren’ noemen.

Breken jullie met deze strip een lans voor het Protestantisme?
Michaël: “Ik heb het alleszins niet getekend met de bedoeling iets te promoten. Natuurlijk, dit is een stukje geschiedenis waar ik mee ben opgegroeid, een zoektocht naar je eigen wortels. En verder: ik ben een volgeling van Jezus, niet een volgeling van Luther”.

Of de Vlaamse evangelische christenen veel met de kerkhervormer hebben? Ze hebben meestal een katholieke achtergrond, maar hebben niet echt tegen die kerk gestreden. Ze hebben veel eerder de deur achter zich dicht getrokken en zijn dan een evangelische kerk binnen gegaan. Raymond: “Maar men had dezelfde uitgangspunten als Luther: Sola gratia, sola scriptura – alleen genade, alleen de Schrift”.

Wat kunnen we vandaag nog meer van het verhaal van Luther leren? Dat we harder tegen de katholieken moeten ingaan?
Raymond: “Nee, we moeten ons in de eerste plaats afvragen waar we zelf staan. Waar zijn we zelf vastgeroest? Uiteindelijk heeft de katholieke kerk wel iets gedaan met het protest van Luther. Dat kan natuurlijk veel beter, maar toch. Er is binnen de katholieke kerk wel een zekere waardering voor Luther. Tegelijk lopen sommige evangelische christenen het risico om vast te zitten in bepaalde tradities. We hebben het ontdekt, we hebben het gebouwd en zo moet het blijven. We zien onze eigen tradities niet meer. Wat zou Jezus Christus reformeren als hij vandaag de dag naar onze kerken kwam? Hoe ouder iemand wordt, hoe moeilijker het is om je eigen ideeën in vraag te stellen.”

Ook al ligt de Reformatie 500 jaar achter ons, de boodschap blijft actueel. Als die dan ook nog eens in de vorm van een strip wordt weergegeven, leest het verhaal nog veel gemakkelijker.
Wie de strip zelf in handen wil krijgen, kan daarvoor terecht bij de boekhandels, zeker ook in de ‘christelijke winkels’ als die van Het Goede Boek.
De Klokkenluider van Wittenberg wordt uitgegeven bij het Boekencentrum.


Nieuwsbrief