slide 1

                            

 

 

                                                                                                                                                                   WelkomOpDeWebsite 

 

                                                                                                                          

                                                                                                                                                                                            

 

 

               

                                                                  

 

slide 2

 

 

EenKoepelVoorOrganisaties

                                                                                 

 

                                                                                                                                                                                                              
 

 

                                

     

                      

                                                                                                                                    
 

slide 3

 

 

 

 

 

blauwenkerken              

 

 

 

               

slide 4

 

 

 

 

 

                                                                                                                      GebedsbijlageIntercomSAmen

 

 

   

 

 

 

      

                                                                                           

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

slide 5

 

 

deelvandeontmoetingsdagenRoos

Meer euthanasie om psychische redenen

Ziekenhuisbeelden36SpuitDe onderzoeksgroep ‘End-of-Life Care’, een samenwerkingsverband tussen de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Gent heeft onlangs een onderzoek gehouden naar de gevallen van euthanasie in België die uitsluitend op grond van ondraaglijk psychisch lijden werden aangevraagd (en uitgevoerd). De Belgische wet voorziet de mogelijkheid om voortijdige levensbeëindiging aan te vragen in geval van ondraaglijk lijden – dat kan zowel fysiek als psychisch zijn. De overgrote meerderheid van de aanvragen hebben betrekking op lichamelijk lijden in een terminale fase. Vaak is er ook een mix van fysiek en psychisch lijden. Het aandeel van de gevallen van euthanasie die louter gefundeerd zijn op psychisch lijden neemt langzamerhand toe. In 2012 ging het om 0,5 procent van de gevallen, in 2013 was dat percentage gestegen tot 3. In totaal ging het in de tussenliggende periode om 179 gevallen.

De stijging versnelde aanzienlijk vanaf 2008 – het jaar dat Hugo Claus zijn leven liet beëindigen wegens ‘ondraaglijk psychisch lijden’. Een voor de hand liggende conclusie is dat het besluit van de bekende schrijver een soort voorbeeldfunctie heeft gehad.

De bevindingen van de onderzoeksgroep werden onlangs gepubliceerd in ‘BMC-psychiatry’ waardoor de Belgische situatie veel internationale aandacht kreeg. Ook voordien al werden de ontwikkelingen bij ons vanuit veel andere landen gevolgd, aangezien België een redelijk progressieve euthanasiewetgeving heeft. Mensen die ondraaglijk lijden – ook al bevinden ze zich niet in een terminale fase – kunnen in ons land hun leven laten beëindigen. Het feit dat hier geen minimumleeftijd voor geldt (de aanvrager moet ‘wilsbekwaam’ zijn, niet meerderjarig), maakt dat België in dat opzicht verder gaat dan eender welk ander land in de wereld.

Uit de officiële cijfers – gevallen van euthanasie moeten steeds geregistreerd worden – blijkt dat er bij 83 personen sprake was van stemmingsstoornissen en dat het bij 62 mensen om dementie ging. 22 mensen leden aan andere psychische storingen terwijl het in 12 gevallen ging om stemmingsstoornissen gecombineerd met andere psychiatrische problemen. Met andere stoornissen wordt o.a. bedoeld: autisme, borderline, anorexia nervosa, paranoïde schizofrenie,… Er zijn meer vrouwen dan mannen die euthanasie wegens psychische redenen aanvragen: bij dementie is dat 58,1 procent, bij stemmingsstoornissen 77,1 procent.

De Belgische euthanasiewetgeving kent een aantal strenge voorwaarden. Zo moet de aanvraag vrijwillig zijn, weloverwogen, niet onder externe druk gemaakt worden en ook herhaaldelijk gedaan worden. Belangrijk is ook dat de persoon zich in een chronische situatie van ondraaglijk fysiek of psychisch lijden bevindt en er geen redelijke alternatieven voor behandeling beschikbaar zijn. In hoeverre er aan de vereisten wordt voldaan is moeilijker in geval van psychisch lijden dan wanneer het om een lichamelijke kwestie gaat. Om in staat te zijn om een vrijwillige en weloverwogen aanvraag te doen, moet de persoon voldoende inzicht in zijn ziekte hebben (en de vooruitzichten) en in staat zijn om beslissingen te nemen wat betreft de behandeling. Bij mensen met psychische problemen of dementie kan de mogelijkheid om beslissingen te nemen verstoord zijn – soms is de wil om te sterven een symptoom van de ziekte. Voor de rest staat de onomkeerbaarheid van psychische problemen niet altijd vast en is de prognose dikwijls heel onzeker. Wanneer iemand bij zijn of haar dokter euthanasie aanvraagt, moet er altijd een tweede arts geconsulteerd worden. Wanneer het duidelijk is dat een patiënt niet terminaal is – en het overlijden dus niet binnen afzienbare tijd wordt verwacht – is het raadplegen van een derde geneesheer, gespecialiseerd in de ziekte, verplicht. Het gaat om ongeveer ¾ van de gevallen. Daarnaast moet er een wachttijd zijn van een maand tussen de geschreven aanvraag en de uitvoering.  In alle gevallen moet de euthanasie gerapporteerd worden bij het Federale Evaluatiecomité, zodat de zaak geëvalueerd kan worden.

Een kleine 40 procent van de mensen die euthanasie om psychische redenen aanvraagt is ouder dan 80 jaar. In net iets meer dan de helft van de gevallen wordt de euthanasie thuis uitgevoerd.
Verklaring
Waarom neemt het aantal gevallen van euthanasie wegens psychische redenen toe? Als er mogelijkheden zijn, worden ze na verloop van tijd bekender en wordt er ook meer gebruik van gemaakt. Ook maatschappelijk wordt euthanasie om psychische redenen meer en meer aanvaard. Ook bij euthanasie om lichamelijk lijden valt te zien dat er aanvankelijk een aarzeling is, die na verloop van tijd verdwijnt. Ook uitgebreide media-aandacht voor controversiële zaken doet mensen over de mogelijkheid van euthanasie nadenken.
Wat denken de artsen?
De meerderheid van de Belgische artsen kunnen zich vinden in de mogelijkheid van euthanasie voor mensen die terminaal ziek zijn. Er bestaat geen onderzoek naar de houding van de dokters in geval van psychisch lijden. Een studie in Nederland maakt duidelijk dat ongeveer 1/3 van de artsen akkoord is met een euthanasie in geval van psychiatrische stoornissen. Iets meer artsen, namelijk 40 procent, kan zich vinden in euthanasie wanneer er sprake is van dementie. In het Verenigd Koninkrijk is de meerderheid van de artsen gekant tegen een wetswijziging, zeker als het over mensen gaat die niet terminaal zijn.

De stijging van het aantal gevallen van euthanasie in geval van ondraaglijk psychisch lijden geeft reden tot bezorgdheid. Een daarvan betreft de specifieke competenties van de artsen. Reageren op een euthanasie-aanvraag is een uitdaging voor artsen, zeker als het om psychische redenen is. Beoordelen of iemand over voldoende mogelijkheden beschikt om weloverwogen te beslissen is een complexe zaak. Het is niet eenvoudig om te oordelen over de verdere verloop van een ziekte. Er zijn behandelingsmethoden, al moet ook, toegegeven worden dat die bij sommige mensen niet of nauwelijks helpen. Het is derhalve belangrijk dat er duidelijke richtlijnen komen om aanvragen te behandelen In Nederland werd er in 2004 een richtlijn gepubliceerd, maar in België is er geen officiële richtlijn.


Een tweede reden tot bezorgdheid is de kwetsbaarheid van psychische patiënten, zeker als het over ‘begeleid sterven’ gaat. Aangezien de wil om te sterven een symptoom van de ziekte kan zijn, ontstaat er een spanningsveld tussen het respecteren van de wens van de patiënt aan de ene kant en zelfmoordpreventie aan de andere kant. Bij oudere mensen spelen verschillende factoren een rol bij de doodswens, zoals de rouw om een verloren partner, sociale isolatie of andere psychische problemen die gerelateerd zijn aan het ouder worden. Veel ouderen die euthanasie overwegen, hebben depressieve klachten, zonder zich echt in een depressie te bevinden.
Een derde bezorgdheid heeft te maken met dementie. Een mogelijkheid die overwogen moet worden, is een aparte commissie die dit soort gevallen onderzoekt.

Hoewel het een wettelijke verplichting is om een psychiater te raadplegen in alle gevallen waarbij psychiatrische storingen een rol spelen bij de aanvraag, gebeurt dit niet altijd. Het zou kunnen zijn dat de artsen deze stap overslaan omdat de patiënt om verschillende redenen (dus ook fysieke) euthanasie aanvraagt. In die gevallen is de ‘euthanasiecommissie’ akkoord dat de derde arts een algemeen geneesheer is, niet noodzakelijk een psychiater.


Conclusies
De End-of-Life Care onderzoeksgroep heeft getracht de ontwikkelingen op het vlak van euthanasie in geval van ondraaglijk lijden zo goed mogelijk in kaart te brengen. Dat was niet altijd eenvoudig, aangezien de evaluatiecommissie niet alle informatie ter beschikking stelt. Verder is het zo dat niet alle gevallen van euthanasie ook daadwerkelijk gerapporteerd worden. Verder worden de aanvragen alleen vermeld als ze ook effectief worden uitgevoerd – wanneer het niet tot een vroegtijdige levensbeëindiging komt, wordt er ook geen verslag opgemaakt. Rekening houdend met het controversiële karakter van euthanasie om psychische redenen, is het niet onwaarschijnlijk dat een aantal gevallen niet aangegeven werden, zeker in de beginperiode. Een waterdichte garantie dat iedere euthanasie ook ‘officieel’ wordt aangegeven is er niet. Helaas gebeuren er nog veel dingen in de ‘schemerzone’, al valt de omvang daarvan moeilijk in te schatten.

Nieuwsbrief