slide 1

                            

 

 

                                                                                                                                                                   WelkomOpDeWebsite 

 

                                                                                                                          

                                                                                                                                                                                            

 

 

               

                                                                  

 

slide 2

 

 

EenKoepelVoorOrganisaties

                                                                                 

 

                                                                                                                                                                                                              
 

 

                                

     

                      

                                                                                                                                    
 

slide 3

 

 

 

 

 

blauwenkerken              

 

 

 

               

slide 4

 

 

 

 

 

                                                                                                                      GebedsbijlageIntercomSAmen

 

 

   

 

 

 

      

                                                                                           

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

slide 5

 

 

deelvandeontmoetingsdagenRoos

De keerzijde van meditatie

InterCom190713 MediterenIn de hectische wereld van vandaag zoeken veel mensen naar een doeltreffende manier om te ontspannen. Vanaf het moment dat The Beatles in de jaren ‘60 een beroep op een goeroe deden, is de belangstelling voor allerlei Oosterse relaxatiemethoden steil omhoog gegaan. Transcendente Meditatie werd een hit, maar ook veel andere ontspanningstechnieken deden hun intrede. Zo raakte yoga ingeburgerd en het laatste decennium wordt er ook vaak gesproken over trainingsprogramma’s zoals mindfulness, waarbij meditatie een belangrijke rol speelt. Binnen evangelische kringen wordt er doorgaans argwanend naar dit soort benaderingen gekeken vanwege de link met Oosterse religies en occulte toestanden. In seculiere kringen is de weerstand vrijwel nihil en worden voortdurend de voordelen benadrukt. Toch vinden we ook hier kritiek. VRT-journalist Peter Brems deed heel wat onderzoek en vond ook de nodige bedenkingen rond meditatie van seculiere zijde. Een greep uit de vaststellingen die hij deed.

Het stereotype beeld van meditatie is een vrouw die in de lotushouding op een matje zit. Ogen gesloten, een glimlach op het gezicht. Het is een plaatje dat geluk en sereniteit uitstraalt. Wie mediteert, zit in een gelukzalige bubbel. Wie mediteert, ervaart minder stress, kan zich beter concentreren, slaapt beter, heeft betere relaties, enzovoorts …
“Maar meditatie heeft ook een andere kant. Een kant waarover je leest in krantenartikels of in populaire boeken over mindfulness. En waarover sommigen liever niét spreken”, schrijft Brems.

De keerzijde van de meditatie heeft te maken met moeilijke ervaringen bij het mediteren. “Die ervaringen komen voor, zowel bij intensieve meditatie als bij mensen die net beginnen met een mindfulness-training. Sommige mensen ervaren intense hoofdpijn, vreemde fysieke sensaties of slaapproblemen. Anderen krijgen te maken met hallucinaties of paniekaanvallen. Het kan gebeuren dat iemand oude trauma’s herbeleeft of zelfs psychotisch wordt”.

Voel je goed ...
In het tijdschrift Klasse wordt mindfulness aangeprezen als de ideale methode om tot een beter welbevinden te komen en daarom een onmisbaar onderdeel van het schoolleven. Zo zegt een leerkracht psychologie: “Als we leerlingen de stelling van Pythagoras leren en leren hun fysieke conditie verbeteren, moeten we hen toch ook leren zich goed te voelen”. Zelfs in het kleuteronderwijs wordt soms mindfulness aangeboden: “Sommige kleuters zijn ‘ s morgens al gestresseerd omdat ze zich moeten haasten. Dan zorgt een speelse mindfulnessoefening voor rust bij de start van de dag”. Ook grijpen sommige leerkrachten naar mindfulness en andere meditatieve technieken om het drukke schoolleven beter aan te kunnen. In hetzelfde artikel in Klasse wordt professor Filip Raes, klinisch psycholoog en gedragstherapeut, geciteerd: “We hebben onderzoek gedaan bij leerlingen in het secundair. De leerlingen die mindfulness volgden, vertoonden effectief minder angsten, stress en depressie – ook op langere termijn”. Bij Peter Brems laat hij zich genuanceerder uit: “De meeste mindfulness-studies zoeken alleen naar positieve effecten. Vaak wordt zelfs niet gevraagd naar onaangename ervaringen bij het mediteren en dus ook bij mindfulness-programma’s. Alleen kom je dat niet te weten als je er niet naar vraagt. Ik denk dat heel veel op dit moment onder de radar blijft. Geen enkele therapeutische interventie heeft altijd een positief effect. Er is geen reden om aan te nemen dat dat voor mindfulness-interventies anders zou zijn”.

Zenziekte
Volgens de weinige studies die naar negatieve effecten gedaan zijn, wordt 5 à 6 procent net slechter van therapie. In Azië is al eeuwen bekend dat mediteren niet altijd een pretje is. Oude Tibetaanse teksten spreken uitvoerig over ‘nyams’ of ‘meditatie-ervaringen’ die veel vormen kunnen aannemen, van plotse paniekaanvallen en intens verdriet tot fysieke klachten en verstoorde en verstoorde energieën in het lichaam. Ook het zenbeoddhisme is al eeuwen vertrouwd met de neveneffecten van meditatie. De 18e eeuwse zenmeester Hakuin beschrijft de zogenoemde ‘zenziekte’ of ‘meditatieziekte’, een toestand van extreme fysieke en mentale uitputting. Die zenziekte is volgens Hakuin meestal het gevolg van té intensieve meditatie. Peter Brems: “Het verrassende is dat veel mindfulness-wetenschappers en -trainers nooit over die traditionele bijwerkingen van meditatie gehoord hebben. Ze focussen zich exclusief op de positieve effecten. De schaduwkant wordt vergeten”.
Een instelling die wel onderzoek doet naar de negatieve aspecten, is het University College London. In een recent onderzoek werd aan de deelnemers gevraagd of ze ooit moeilijke ervaringen hadden als gevolg van meditatie. 25 procent beantwoordde die vraag bevestigend. Uit een ander onderzoek (diir Willoughby Britton en Jarred Lindahl van Brown University blijkt dat negatieve ervaringen vooral voorvallen tijdens de zogenaamde meditatieretraites. Die zijn de afgelopen jaren heel populair geworden, ook in Vlaanderen. Er wordt dan vijf tot tien uur per dag gemediteerd, en dat soms wel tien dagen lang. Vaak verloopt alles in volledige stilte, zonder contact met de buitenwereld. Daarvan getuigt journalist Michael Holden die een tiendaagse meditatieretraite bijwoonde. Halfweg begon hij psychotisch te worden: “Hij beeldde zich in dat hij elke negentig seconden opnieuw geboren werd en dat hij elke gedaante kon aannemen. Hij was achtereenvolgens ‘dood, levend, alwetend, onsterfelijk, onbestaand, homo, hetero, telepatisch, een bloem, pure energie en een kernbom”. Holden werd onder politiebegeleiding opgehaald aan het retraitecentrum en gehandboeid naar een psychiatrische instelling gebracht …

Een collega van Filip Raes, Katleen Van der Gucht, die aan de KU Leuven het effect van mindfulness onderzoekt, maakt zich al jaren zorgen van de snelle opmars van meditatieretraites: “Mensen beseffen niet altijd waar ze aan beginnen. Dosering is belangrijk, zeker voor beginners. Het lijkt mij geen goed idee meteen te starten met tien uur meditatie per dag”.  Dat retraites het risico verhogen, betekent niet dat moeilijke ervaringen alleen op retraites voorkomen. Sommige mensen ondervinden problemen terwijl ze thuis mediteren, met een meditatie-app. Anderen gewagen van moeilijke ervaringen tijdens een mindfulnesstraining.

Filip Raes is alleszins blij met de groeiende aandacht voor de ongewenste neveneffecten van meditatie. Het pas opgerichte Leuven Mindfulness Centre van de KUL wil daar in de toekomst ook meer aandacht aan schenken. Voorzichtigheid blijft hoe dan ook geboden. De reserves die uit evangelische kringen worden geuit zijn in die zin zo vreemd nog niet.

(bronnen:VrtNws, Klasse, University College London)

Nieuwsbrief