slide 1

                            

 

 

                                                                                                                                                                   WelkomOpDeWebsite 

 

                                                                                                                          

                                                                                                                                                                                            

 

 

               

                                                                  

 

slide 2

 

 

EenKoepelVoorOrganisaties

                                                                                 

 

                                                                                                                                                                                                              
 

 

                                

     

                      

                                                                                                                                    
 

slide 3

 

 

 

 

 

blauwenkerken              

 

 

 

               

slide 4

 

 

 

 

 

                                                                                                                      GebedsbijlageIntercomSAmen

 

 

   

 

 

 

      

                                                                                           

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

slide 5

 

 

deelvandeontmoetingsdagenRoos

Dit zegt Tim Keller over het geloof van seculieren

 

Ik ben al bijna dertig jaar dominee in Manhattan. Veel mensen in de stad waar ik woon zijn niet religieus of gelovig. Zelfs niet ‘op wieltjes’, zoals dat heet – dat ze alleen in de kerk komen om gedoopt of begraven te worden, of met kerst en Pasen. Nee, de meeste mensen zullen van zichzelf zeggen dat ze ‘niet godsdienstig’ of ‘seculier’ zijn. Dit is een fragment uit Kellers boek 'Bij je volle verstand'.

 

 

Nog niet zo lang geleden stond er in de New York Times een artikel over de wekelijkse discussiesamenkomst die onze kerk organiseert voor mensen die sceptisch staan tegenover de opvatting dat God bestaat of dat er een bovennatuurlijke werkelijkheid is. Volgens de grondregels van die groep is noch enige vorm van religie noch het secularisme bij voorbaat waar. In plaats daarvan gaan we bij verschillende bronnen te rade – persoonlijke ervaring, filosofie, geschiedenis, sociologie en allerlei religieuze teksten – om zo religieuze systemen met elkaar te vergelijken en na te gaan hoe zinnig het ene systeem is in vergelijking met het andere.

 

Wereldbeeld
De meeste deelnemers komen beslist naar die discussieavonden toe vanuit een bepaalde overtuiging en ze hopen eigenlijk dat hun eigen wereldbeeld als sterkste uit de bus komt door deze evaluatie. Maar iedereen wordt ook aangespoord om open te staan voor kritiek en om de bereidheid te hebben de zwakke kanten en de problemen van zijn of haar wereldbeeld te erkennen.

 

Nadat het artikel in de krant had gestaan werd er op internet op diverse forums en dergelijke over gediscussieerd. Velen dreven de spot met het initiatief. Eén inzender zei dat het christelijk geloof ‘helemaal nergens op slaat in de echte, natuurlijke wereld waarin we leven’ en ‘geen enkele [rationele] waarde’ heeft. Veel mensen verzetten zich ertegen dat het secularisme een set overtuigingen is die je met andere denksystemen kunt vergelijken.

 

Sprookjes uit de Bijbel
Nee, was hun redenering, het was niets anders dan een zinnige manier om de aard van de dingen te beoordelen, gebaseerd op een zuiver rationele evaluatie van de wereld. Religieuze mensen dringen hun opvattingen aan anderen op, maar, zo werd er gezegd, als seculieren hun standpunten verdedigen, dan gaat het enkel en alleen over feiten, en mensen die het daar niet mee eens zijn, sluiten hun ogen voor die feiten. De enige manier waarop je christen kunt zijn, zei iemand anders, is door te geloven dat de sprookjes uit de Bijbel waar zijn en door je ogen te sluiten voor alle argumentatie en bewijs.

 

Op een ander forum konden de deelnemers er met hun verstand niet bij waarom seculiere sceptici überhaupt naar zo’n discussieavond toe zou- den willen gaan. ‘Denken ze dat de mensen in Amerika die zeggen dat ze ongodsdienstig zijn het “goede nieuws” nog nooit gehoord hebben?’ vroeg een man zich vol verbazing af. ‘Denken ze dat seculiere mensen naar zo’n groep toe zullen gaan, goed luisteren en dan zeggen: “Waarom heeft nog niemand me dit ooit verteld?”’ Iemand anders schreef: ‘Mensen zijn niet ongodsdienstig omdat ze niet vertrouwd zijn met het geloof – ze zijn juist ongodsdienstig omdat ze het geloof wèl kennen.’

 

Stof tot nadenken
Ik heb echter al jarenlang aan talloze van dit soort discussiegroepen deelgenomen, en de mensen die er kritisch tegenoverstaan hebben er gro- tendeels een verkeerd beeld van. Zowel zij die in God geloven als zij die dat niet doen komen op hun standpunten uit door een combinatie van ervaring, geloof, argumentatie en intuätie. En op dit soort forums hoor ik sceptici voortdurend tegen mij zeggen: ‘Ik wilde wel dat ik er eerder van op de hoogte was geweest dat dit soort religieuze overtuigingen en deze manier van omgaan met het geloof bestonden. Dat wil niet per se zeggen dat ik nu ineens ga geloven, maar ik heb nog nooit zoveel stof tot nadenken over dit soort onderwerpen gehad.’

 

Het materiaal in dit boek is een manier om aan lezers diezelfde stof tot nadenken aan te bieden – vooral aan de meest sceptische onder hen die misschien wel denken dat het ‘goede nieuws’ voor onze cultuur niet relevant is. We gaan de overtuigingen en beweringen van het christelijke geloof vergelijken met de overtuigingen en beweringen van de seculiere visie en de vraag stellen welke overtuiging zinniger is in het licht van een complexe wereld en de menselijke ervaring.

 

Seculier
Voordat we hiermee aan de slag gaan, is het echter goed om uit te zoeken op welke manier we het woord ‘seculier’ willen gaan gebruiken. Er zijn minstens drie manieren waarop dat woord vandaag gebruikt wordt.

 

De term wordt allereerst gebruikt voor de sociale en politieke structuur. Een seculiere samenleving is een samenleving waarin kerk en staat gescheiden zijn. Geen enkele godsdienstige overtuiging wordt door de regering en door de meest invloedrijke culturele instellingen bevoordeeld. ‘Seculier’ kan ook van mensen gezegd worden. Een seculier iemand weet niet of er een God of een bovennatuurlijke werkelijkheid buiten de natuurlijke wer- kelijkheid bestaat. In deze opvatting is er voor alles een wetenschappelijke verklaring.

 

Ten slotte kan de term ook betrekking hebben op een bepaald soort cultuur met zijn eigen gezichtspunten en verhalen. Een ‘seculiere tijd’ is een tijdperk waarin alle aandacht uitgaat naar het saeculum, het hier en nu, zonder enige notie van de eeuwigheid. De zin van het leven, richting en geluk worden opgevat als en gezocht in de hedendaagse economische welvaart, materieel gemak en emotionele voldoening.

 

Merkbare impact
Het is nuttig om deze drie aspecten van het secularisme te onderscheiden, omdat ze niet identiek zijn. Een samenleving kan een seculiere staatsvorm hebben zonder dat er veel seculiere mensen deel van uitmaken. Een ander onderscheid is heel gangbaar. Mensen kunnen van zichzelf zeggen dat ze niet seculier zijn, dat ze een godsdienstige overtuiging hebben. Toch heeft op een praktisch niveau het bestaan van God geen merkbare impact op de beslissingen die ze nemen en op hun levensstijl.

 

Dat komt doordat in een seculiere tijd zelfs gelovige mensen geneigd zijn om de keuzes voor een geliefde en levensgezel, voor een carriëre en voor vriendschappen, en keuzes op financieel gebied alleen te maken met hun persoonlijke geluk in het hier en nu als motivatie. Persoonlijke rust en welvaart opgeven voor een hoger doel wordt zeldzaam, zelfs onder mensen die zeggen te geloven in absolute waarden en in de eeuwigheid. Zelfs als je geen seculier persoon bent, dan kan de seculiere tijd je geloof ‘oppervlakkig maken’ (seculariseren) totdat het niet meer is dan gewoon een van de keuzes die je in je leven moet maken – net zoals voor een baan, ontspanning, hobby’s, politiek – in plaats van dat het een samenhangend raamwerk is dat bepalend is voor alle keuzes in het leven.

 

Groot voorstander
In dit boek zal ik het woord ‘seculier’ in de tweede en de derde betekenis gebruiken; vaak zal ik scherpe kritiek uiten op deze twee opvattingen. Van de eerste vorm van secularisme ben ik echter een groot voorstander. Ik wil niet dat de kerk of wat voor religieus instituut dan ook macht heeft over de staat, en evenmin dat de staat iets te zeggen heeft over de kerk. In samenlevingen waarin de overheid een bepaald geloof voor waar heeft aangenomen en bevorderd heeft, was vaak sprake van onderdrukking.

 

Overheden hebben de autoriteit van ‘het ene ware geloof’ misbruikt als excuus voor geweld en imperialisme. Maar ironisch genoeg leidt een te nauwe verbintenis tussen kerk en staat eerder tot een verzwakking van het bevoorrechte geloof dan tot een versterking ervan. Als mensen sociaal onder druk gezet worden om een bepaald geloof aan te nemen in plaats van daar zelf vrijwillig voor te kiezen, doen ze dat vaak halfslachtig of zelfs op een hypocriete manier. De beste optie is een overheid die geen bepaalde godsdienst bevoordeelt maar evenmin een dogmatische vorm van seculiere overtuigingen waarin religie geminacht en gemarginaliseerd wordt.

 

Een echte seculiere staat zou een werkelijk pluralistische samenleving en een ‘open en vrije ruimte aan denkbeelden’ tot stand brengen waarin mensen van allerlei soorten geloof, inclusief mensen met seculiere overtui- gingen, alle ruimte krijgen om een bijdrage te leveren, in gesprek te gaan, samen op te trekken en samen te werken in wederzijds respect en vrede.

 

Onvolmaakt begin
Bestaat zo’n plek? Nee, nog niet. Dat zou een plek zijn waar mensen die het hartgrondig met elkaar oneens zijn en desondanks lang en intensief naar elkaar luisteren voordat ze zelf iets zeggen. Je zou je er achter niemand hoeven te verschuilen en respectvol met de bezwaren en de twijfels van anderen omgaan. Ze zouden zich tot het uiterste inspannen om de tegenovergestelde kant te begrijpen, zozeer dat die ander zou kunnen zeggen: ‘Je geeft mijn standpunten beter en overtuigender weer dan ik het zelf zou kunnen.’ Ik erken dat die plek nog niet bestaat, maar ik hoop dat dit boek een klein, onvolmaakt beginnetje is om zo’n plek tot stand te brengen.

 

Een aantal jaren geleden schreef ik In alle redelijkheid. De Engelse titel, The Reason for God, geeft aan dat er in dat boek een pleidooi gevoerd wordt in de vorm van een set argumenten om God en het christelijk geloof serieus te nemen. Er zijn weliswaar veel mensen die wat aan dat boek gehad hebben, maar veel anderen vinden dat er nog een stap aan vooraf zou moeten gaan. Velen van hen beginnen niet eens aan de zoektocht omdat het christendom om eerlijk te zijn niet relevant genoeg lijkt om energie in te steken. ‘Vraagt religie niet om heel grote geloofsstappen in een tijdperk van wetenschap, verstand en technologie?’ vragen zij. ‘Er zullen toch wel steeds minder mensen behoefte hebben aan religie; die heeft vast zijn lang- ste tijd gehad.’

 

Wereldbeeld
Dit boek begint met het weerleggen van deze aannames. In de eerste twee hoofdstukken zet ik grote vraagtekens zowel bij de aanname dat de wereld steeds seculierder wordt als bij de overtuiging dat seculiere, niet-religieuze mensen hun wereldbeeld vooral op de ratio baseren. In werkelijkheid is het zo dat ieder mens zijn of haar wereldbeeld baseert op een combinatie aan rationele, emotionele, culturele en sociale factoren.

 

Na dat eerste deel van het boek ga ik in de daaropvolgende hoofdstukken de overeenkomsten en verschillen uiteenzetten tussen hoe het christelijk geloof en het secularisme (met soms nog een uitstapje naar andere godsdiensten) proberen om betekenis, voldoening, vrijheid, identiteit, een moreel kompas en hoop proberen te bieden – allemaal dingen die zo essentieel zijn dat we er in het leven niet buiten kunnen. Mijn punt zal zijn dat het christelijk geloof in emotioneel en in cultureel opzicht het meest lo- gisch is, dat het deze dingen van het leven het meest overtuigend verklaart, en dat het ons ongeëvenaarde instrumenten in handen geeft om aan deze onvermijdelijke menselijke behoeften tegemoet te komen.

 

In alle redelijkheid gaat het ook niet over de onderliggende overtuigingen die onze cultuur ons opdringt over het christelijk geloof waardoor het zo onaannemelijk lijkt. Deze aannames krijgen we niet overzichtelijk en expliciet als argumenten aangeboden. Ze liggen onuitgesproken ten grondslag aan verhalen en thema’s in boeken en films en dergelijke, en in de sociale media. Er wordt gewoon van uitgegaan ‘dat die dingen zo zijn’.

 

Overtuigingen
Ze zijn zo sterk dat zelfs veel christenen, misschien eerst nog in stilte, merken dat hun geloof in hun hoofd en in hun hart steeds minder echt wordt. Van veel of de meeste van deze overtuigingen zien we niet eens dat ze ook een geloof vormen.

 

‘Je hoeft niet in God te geloven om een betekenisvol, hoopvol en bevredigend leven te leiden’.

 

‘Je moet de vrijheid hebben om zelf te kiezen hoe je leven wilt, als je er anderen maar geen kwaad mee doet’.

 

‘Je wordt wie je bent als je trouw bent aan je diepste verlangens en dromen’.

 

‘Je hoeft niet in God te geloven om een basis te hebben voor morele waarden en mensenrechten’.

 

‘Er is weinig tot geen bewijs voor het bestaan van God of voor de waarheid van het christendom’.

 

Als je denkt dat het christelijk geloof nauwelijks de moeite waard is om door een weldenkend mens serieus genomen te worden, dan is dit boek voor jou geschreven. Als je vrienden of familieleden hebt die er zo over denken (en wie heeft die tegenwoordig nou niet?) dan zit er voor jou en voor hen ook veel interessants in dit boek.

 

Tegen het licht houden
Na een van de ‘sceptici van harte welkom’ discussieavonden in onze kerk kwam er een oudere man naar me toe. Hij was naar heel wat van deze bijeenkomsten geweest. ‘Het dringt nu tot me door,’ zei hij, ‘dat ik zowel toen ik jong was en naar de kerk ging als toen ik als atheïst leefde, mijn diepste opvattingen nooit goed tegen het licht gehouden heb. Ik was te zeer beïnvloed door mijn omgeving. Ik heb er nog nooit echt zelf over nagedacht. Bedankt voor deze gelegenheid.’

 

Ik hoop dat dit boek lezers met en zonder religieuze overtuigingen de gelegenheid biedt om hetzelfde te doen.

Klik hier om het boek 'Bij je volle vestand' van Tim Keller

Nieuwsbrief