slide 1

                            

 

 

                                                                                                                                                                   WelkomOpDeWebsite 

 

                                                                                                                          

                                                                                                                                                                                            

 

 

               

                                                                  

 

slide 2

 

 

EenKoepelVoorOrganisaties

                                                                                 

 

                                                                                                                                                                                                              
 

 

                                

     

                      

                                                                                                                                    
 

slide 3

 

 

 

 

 

blauwenkerken              

 

 

 

               

slide 4

 

 

 

 

 

                                                                                                                      GebedsbijlageIntercomSAmen

 

 

   

 

 

 

      

                                                                                           

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

slide 5

 

 

deelvandeontmoetingsdagenRoos

Hoop voor de stad … en de stadskerk?

FotBarentsenJack04aHet begon allemaal op een studiedag over gemeentestichting van de VEG (Vrije Evangelische Gemeenten), een kleine 8 jaar geleden. Enkele verantwoordelijken van kerken in de grote Vlaamse steden stelden zich niet zozeer de vraag hoe er nieuwe gemeenschappen konden ontstaan, maar eerder hoe hun – relatief kleine – kerken zouden kunnen overleven en groeien. Zo ontstond een gespreksgroep met Gottlieb Blokland (Brussel/Schaarbeek), Maarten Hertoghs (Antwerpen), Kris Medart (Gent) en Frank Kamps (Brugge). Samen werkten ze ook aan een boek, dat afgelopen jaar verscheen onder de titel ‘Zoektocht naar Hoop voor de Stad’, onder redactie van Jack Barentsen. Met deze professor van de ETF (Evangelische Theologische Faculteit) hadden we een uitgebreid gesprek over de functie van stadskerken, de noodzaak van samenwerking en de vraag of denominaties in het hele verhaal nog een betekenisvolle rol kunnen spelen. In dit artikel deel 1 van de weergave van het interview ...


De cijfers liegen er niet om: in de grote steden ligt het percentage van de bevolking dat regelmatig een kerk bezoekt, beduidend lager dan in andere delen van het land. Het feit dat er in een stad veel meer mensen op een kleine oppervlakte wonen, leidt doorgaans niet tot grotere (evangelische) kerken. Het verschijnsel ‘megakerk’ is in Vlaanderen zo goed als onbestaande, ook al hebben de plaatselijke kerken vaak al een geschiedenis van honderd jaar achter de rug. Toch wordt er in de grote steden enthousiast geëvangeliseerd en doen de plaatselijke kerken er alles aan om zoveel mogelijk mensen met het goede nieuws te bereiken. Een dergelijke vaststelling is alleszins boeiend voor iemand die van de Praktische Theologie zijn vakgebied gemaakt heeft – een discipline waarbij de praktijk van geloven en ‘kerk zijn’ bestudeerd wordt. De stad is als zodanig natuurlijk ook een sociologisch verschijnsel (en dat fenomeen komt in het boek ook naar voren), en het is opvallend dat heel wat inwoners van de stadskernen uitwijken naar het ‘buitengebied’. De stad zelf ‘verkleurt’ dikwijls: mensen van vreemde origine nemen de lege plekken in. In die zin is het niet verwonderlijk dat vooral de buitenlandse kerken in de steden een stevige groei kennen. In een stad als Antwerpen zijn er al meer dan 100 van dergelijke gemeenschappen en zijn de Nederlandstalige kerken een minderheid geworden. Er zijn verschillende verklaringen voor dat verschijnsel. Zo spelen bij kerken uit bijvoorbeeld Congo of Ghana naast het geestelijke aspect ook een sociale en een economische zaken een rol. “Het biedt de bezoekers een netwerk, waar ze elkaar herkennen en hun cultuur. Het is dus niet alleen religieus, maar veel breder. Migrantenkerken zijn als het ware multidimensioneel, het gaat om meer dan alleen het religieuze aspect. Voor de gemiddelde Belg ligt dat anders. Dan is er sprake van andere subculturen. Wil je jonge mensen in de stad nog aantrekken, dan moet je bijna een soort Hillsong hebben, waar er een festivalcultuur is met een geweldige band en een geweldige show.” Maar wat doe je als Vlaamse kerk in zo’n geval: volg je de leden naar de voorsteden en de dorpen rondom, of heb je nog altijd een taak midden in het centrum? Jack: “Als een kerk een gebouw midden in het centrum heeft, dan is dat een stukje onroerend goed met veel waarde. Je zou dat kunnen verkopen en een mooie kerk buiten de stad neerzetten. Maar dan laat je de stad wel aan z’n lot over ...”  

Hoop in de praktijk
De gesprekspartners zijn er nog altijd van overtuigd dat ze een taak in de stad te vervullen hebben. De vraag blijft hoe dat op een effectieve manier kan gebeuren. De meeste Vlamingen – in de stad of daarbuiten – hebben tegenwoordig niet veel meer met de kerk. Jack: “De Vlaming is uitgekeken op de kerk, zeker de oudere generatie. De jongeren hebben weinig of geen herinnering aan de kerk en het meeste dat ze in de media horen, gaat over misbruikschandalen. Dat is het probleem waar we als kerken mee zitten. We konden tot voor kort onszelf vertellen dat we het morele voorbeeld konden zijn voor de wereld om ons heen; door wat we dachten over huwelijk en seksualiteit, of over integriteit en eerlijkheid. Nu ziet de wereld ons zo niet meer ...” En toch is er hoop voor de stad en heeft de kerk nog iets te vertellen. Veel gemeenten zoeken in de huidige maatschappij naar andere manieren van evangelisatie, waarbij de directe verkondiging een minder prominente rol speelt en het accent vooral komt te liggen op de praktische hulpverlening. “Ik denk dat de kerken veel aan het leren zijn en zich inspannen om iets goeds te betekenen voor hun stad of hun wijk. Dat moet niet altijd gekoppeld zijn aan het verspreiden van de Bijbelse boodschap, aan het feit dat de mensen christen zouden moeten worden. Natuurlijk, tijdens een daklozenmaaltijd is er ook wel een overdenking of zoiets, maar er wordt niet gekeken naar hoeveel mensen er daardoor naar de kerk komen. Het werk wordt ook niet stopgezet als dat aantal tegenvalt. Het is dus een stukje sociale betrokkenheid, er gewoon zijn als kerk, en dat wordt gewaardeerd. Het is ook wel een beetje ontdekken van hoe je dan toch kerk kunt zijn, hoe je naast de mensen kunt staan en samen met hen kunt optrekken. Een stukje geloofwaardigheid verdienen zonder dat je telkens probeert het evangelie door te geven. Ik denk niet dat er in de kerken die in het boek genoemd worden daar al een volledig antwoord op gevonden is, maar er wordt over nagedacht. We hebben voorbeelden bekeken om te zien welke handreiking je hebt voor de Vlaamse kerken in de stad, of misschien wel de Vlaamse kerken zonder meer. Een van de conclusies is: een wat meer open identiteit ontwikkelen. Niet een identiteit waar alle vakjes zijn dichtgetimmerd en je alleen maar mensen toelaat als ze aan bepaalde vereisten voldoen, maar een gemeenschap waar mensen zich wat gemakkelijker bij voegen om misschien wel iets te ontdekken of uit te proberen.”
Midden in de maatschappij.
Jack vindt de openheid een belangrijke eigenschap voor een kerk, zeker als het gaat om de positie in de maatschappij. Het is in zijn ogen een groot voordeel om waar mogelijk ook samen te werken met organisaties die niet tot de eigen achterban behoren – en dan kan het zowel gaan om partnerschappen met andere richtingen binnen het christendom als om samenwerking met andere godsdiensten, of niet-religieuze instellingen. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je een gezamenlijke eredienst met moslims houdt, maar als je bijvoorbeeld iets wilt betekenen voor de daklozen in de stad, dan kan dat gerust samen met mensen van andere overtuigingen gedaan worden. Dat kon ook z’n voordelen hebben: “Zo kom je met mensen in aanraking en zo leren ze jou kennen. Ze leren zien hoe jij dingen doet als christen, ook al geven je ze niet altijd veel tijd om daar uitleg bij te geven. Tegelijk zie je hoe andere mensen leven en met welke vragen ze zitten.”

Megasteden
Hoewel Jack zelf niet zo’n echte liefhebber van de grootstad is – voor hem is een stad met 50.000 inwoners al meer dan groot genoeg – was hij toch een aantal jaren verantwoordelijke van een Baptistengemeente in Maastricht en kon hij op die manier heel wat ervaring opdoen. Je kunt je trouwens ook de vraag stellen of er nog wel zo’n groot verschil is tussen stad en platteland. Wie in Vlaanderen rondrijdt, krijgt al snel het gevoel dat dorpen en steden naar elkaar groeien. Door de alomtegenwoordige lintbebouwing lijkt heel het land volgebouwd. Toch kent de stad een aantal specifieke eigenschappen: het zijn vaak de plekken waar de de productie en de dienstverlening zich concentreert en in de stad vindt ook de vernieuwing plaats. Dat zal in de komende decennia alleen maar sterker worden. Steeds meer inwoners van Noord-West Europa zullen in de stad gaan wonen, nu ligt het percentage al op 75. Aan de andere kant zijn de mensen tegenwoordig heel wat ‘mobieler’ dankzij de sociale media: je kunt met veel mensen contact onderhouden terwijl je nauwelijks weet of ze nu in de stad of op het platteland wonen. Tegelijk moet je vaststellen dat de steden in België relatief klein zijn. “In de wereld zijn er misschien 50 steden die meer dan 10 miljoen inwoners hebben. Vaak wonen er dan in 1 stad meer mensen dan in heel België, terwijl wij nog nooit van die stad gehoord hebben. Onze grote steden zijn in vergelijking dan hooguit middelgroot.”

Wat is nu de succesformule voor een kerk in de stad?
“Ja, ik zou willen dat ik dat wist. Wat je ziet gebeuren, niet zozeer in deze vier gemeentes, maar in experimenten in andere kerken, dat het belangrijks is dat mensen zich niet zozeer zorgen maken over wat de juiste (geloofs)grenzen zijn van de gemeente, maar zich meer engageren met de nood van de mensen om hen heen. Die kijken: wat hebben die nodig, wat geeft hen zin in hun leven, welke geestelijke, spirituele kant van het leven zien jullie? De gemeentes die daar proberen wat aan te doen, die slagen er in ieder geval in relaties op te bouwen en gesprekken te krijgen. Daar komen niet altijd grote kerken uit voort en ik weet ook niet of je dat kunt verwachten. Je ziet wel hier en daar gemeenschappen ontstaan die soms nog niet heel herkenbaar christelijk zijn, maar die toch wel impact hebben in een bepaalde wijk, of in een bepaalde straat misschien.”

Kerk zijn in de stad: het is altijd een beetje ontdekken van hoe je dat het beste doet. Het enthousiasme om de eigen omgeving te bereiken is doorgaans groot, terwijl de resultaten dikwijls tegenvallen. “Dat knaagt wel, de kerken blijven zitten met de vraag: zijn we eigenlijk wel een goede gemeente? We hebben toch een geweldige boodschap, maar we bereiken er maar zo weinig mensen mee? Maar ik zie geen berusting en ook geen zelfgenoegzaamheid in de zin van: het ligt niet aan ons. Dat vind ik wel hoopgevend, ze leggen niet het hoofd in de schoot door te zeggen: er is niks meer aan te doen. Ze wijzen ook niet met de vinger naar anderen en zeggen niet: het is de schuld van de cultuur of van het postmodernisme, en dat soort grote kreten. Nee, ze vragen zich af: wat kunnen we veranderen, wat kunnen we doen?”
Er is in ieder geval wel degelijk hoop voor de stad en voor de stadskerk, al blijft het dikwijls een zoektocht …

Het boek ‘Zoektocht naar hoop voor de stad’ is uitgegeven bij Halewijn en de reeks ‘Cahiers voor praktische Theologie’.  https://www.halewijn.info/catalogus/zoektocht_naar_hoop_voor_de_stad

In het tweede deel van het tweeluik over dit onderwerp gaan we dieper in op het belang van samenwerking van de kerken in de stad, en over de vraag of de denominaties daar een rol in kunnen spelen.

Bijbeltekst van de dag

Nieuwsbrief